Webમહેફિલ

ગમે ત્યાં ને ગમે ત્યારે ફસાવી દે, હજી થોડાંક એવા મિત્ર છે,
ઉદાસી ફૂંક મારીને ઊડાવી દે, હજી થોડાંક એવા મિત્ર છે.

મને પૂછ્યા વગર લઈ જાય બાઇક મારી ને આખો દિવસ એ ફેરવે,
ખૂટે પેટ્રોલ ત્યારે માંડ ચાવી દે, હજી થોડાંક એવા મિત્ર છે.

પ્રથમ તો ફોસલાવીને મને એ, મારી અંગત વાત જાણે ને, પછી ?
પછી આખી દુનિયાને જણાવી દે, હજી થોડાંક એવા મિત્ર છે.

કદી મારા ઘરે મહેમાન થઈ આવે, પછી હું મૂકવા જઉં અને,
મને ખુદને જ એ બસમાં ચડાવી દે, હજી થોડાંક એવા મિત્ર છે.

કરે હેરાન હરપલ એટલું કે, આંખમાં આંસુ જ આવી જાય, પણ ;
રડું તો આંસુને ઝાકળ બનાવી દે, હજી થોડાંક એવા મિત્ર છે.

- અનિલ ચાવડા

શબ્દકોશની વ્યાખ્યા કે સાહિત્યકારોની વિભાવના પણ મિત્રને શબ્દશઃ ઉકેલી ના શકે, પણ કવિમિત્ર અનિલની આ ગઝલ વાંચી ચોક્કસ બોલી ઉઠશો , અરે…. યાર, આને જ તો કહેવાય મિત્ર ! આવો જ હોય ખરો મિત્ર… !   મૈત્રી દિનનાં દિવસે ( ૧ ઓગષ્ટ,૨૦૧૦)  આપ સૌ વાચકમિત્રોને ખૂબ ખૂબ શુભેચ્છાઓ સહ !

.

ये हमारा है मकाँ, अल्लाह मियाँ
आप का तो आसमाँ, अल्लाह मियाँ

आपने बातें करी हम से कभी ?
आप क्यों है बेजुबां, अल्लाह मियाँ

आप के नक़्शे कदम कैसे चले ?
छोड़ते है कब निशाँ, अल्लाह मियाँ ?

जिस्म का गुलजार मुरजाता रहा
आप कैसे बागबाँ, अल्लाह मियाँ ?

एक पर्दा हो तो उसको फाड़ दे
सात परदे दरमियाँ, अल्लाह मियाँ

- चिनू मोदी “इर्शाद’

ગુજરાતી ગઝલનાં પાયા અને વિકાસમાં ઘણાં ઉર્દૂ સાહિત્યકારોનું યોગદાન રહેલું છે.  ગુજરાતી ગઝલને આધુનિકતા બક્ષતાં કવિ ચીનુ મોદીએ ઉર્દૂ ભાષામાં પણ પોતાનો ગઝલસંગ્રહ પ્રકાશિત કર્યો છે.  ઈશ્વર  એટલે કે, ‘ અલ્લાહ મિયાં’  સાથેની રકઝક….. જાણે કે, આપણાં મનની જ વાત રજૂ કરે છે. વેદ,ઉપનિષદ,કુરાન,બાઇબલ….  પણ, ઈશ્વરની શોધ ક્યાંય પૂરી થતી નથી.  ક્યારેક તો એને ઉત્તર આપવો પડશેને !!  ( ગઝલસૌજન્ય : તાહા મન્સૂરી )

.

મારી કોઈ ડાળખીમાં પાંદડા નથી
મને પાનખરની બીક ના બતાવો !

પંખી સહિત હવા ચાતરીને જાય, એવું અષાઢી દિવસોમાં લાગે,
આંબાનું સાવ ભલે લાકડું કહેવાઉં, પણ  મારામાં  ઝાડ હજી જાગે.

માળામાં ગોઠવેલી સળી હું નથી, મને વીજળીની બીક ના બતાવો !

એકે ડાળીથી હવે ઝીલ્યો ન જાય, કોઈ રાતી કીડીનોય ભાર !
એક પછી એક ડાળ ખરતી જોઉં ને થાય, પડવાને છે કેટલી વાર ?

હું બરફમાં ગોઠવેલું પાણી નથી, મને સૂરજની બીક ના બતાવો !

- અનિલ જોશી

લોકગીતોની  જેમ જ જેનાં ગીતો લોકહૈયે વસેલાં છે, તેવાં કવિ શ્રી અનિલ જોશીનાં જન્મદિને, માણીએ મને ખૂબ ગમતું તેમનું એક ગીત.

.

સૂકાયેલી નદીના ક્યાંકથી પગરણ મળી આવે,
વિખૂટું થઈ ગયેલું એ રીતે એક જણ મળી આવે.

ઘણા વરસો પછી, વાંચ્યા વગરની કોઈ ચિઠ્ઠીમાં,
‘તને ચાહું છું હું’ બસ આટલી ટાંચણ મળી આવે.

ફરે છે એક માણસ ગોધૂલી વેળા આ સડકો પર,
કદાચિત ગામનું છૂટું પડેલું ધણ મળી આવે.

મને બહુ થાય છે ઇચ્છા કે હું પાદર જઇ બેસું,
અને બહુ દૂરથી લલકારતો ચારણ મળી આવે.

ઘણુંયે નામ જેનું સાંભળેલું, ને હતી ખ્યાતિ,
મળો એ શખ્સને, ને સાવ સાધારણ મળી આવે.

ખખડધજ, કાટ લાગેલી, જૂની બિસ્માર પેટીમાં,
ખજાનો શોધવા બેસો અને બચપણ મળી આવે.

- હિતેન આનંદપરા

કવિ વિધેયાત્મક અભિગમ સાથે એક સરળ રદીફ – મળી આવે ની અટકળો અને શક્યતાઓ  રજૂ કરે છે.  જે આપણાં સૌમાં ધરબાયેલાં શમણાંઓને જાગૃત કરી, એક ધરપત આપી જાય છે.  આજે  હિતેનભાઇનાં જન્મદિને,  તેમને સઘળુંયે ‘મળી આવે’ તેવી શુભેચ્છાઓ સહ.

.

( અભિસારિકા )

સાજણ તારી વાટમાં, બંધનનો વિસ્તાર,
આકાશ ઊગ્યું આંખમાં, પગમાં ઊગ્યા પ્‍હાડ.

પગમાં ઊગ્યાં પ્‍હાડ, નીકળું નદી થઇને,
અધવચ્ચે રોકે મને, પડછાયાનાં ઝાડ.

પડછાયાનાં ઝાડ સ્‍હેજ પણ વ્‍હેમાયે નહિં !
એમ તળેથી સરકતાં વહ્યે જાઉં એકધાર.

વહ્યે જાઉં એકધાર ભિન્ન સંજોગો વચ્ચે,
પળભરમાં કાંઠે વસે પરિસ્થિતિનું ગામ.

પરિસ્થિતિનું ગામ પારદર્શક છે આખું,
મને બચાવી નીકળું લઇ શબ્દની આડ.

લઈ શબ્દની આડ, તને શોધું દરિયામાં,
મોજાંઓ કહેતાં ફરે, તું છે દરિયાપાર.

- જવાહર બક્ષી

સાજનને મળવા નીકળેલી સ્ત્રીની આંખમાં પ્રિયજનને મળવાનાં આકાશી અરમાન હોય છે, પણ પગમાં દુન્યવી બંધનનાં પ્‍હાડ.  જેમ પર્વત પરથી નીકળેલી નદી દરિયામાં ઓગળવા તત્પર હોય એમ એકધારી તે વહેતી જાય છે.  ભલેને, બન્ને કાંઠે  વિપરીત પરિસ્થિતિઓનું ગામ વસેલું હોય ! શબ્દની આડ લઇને , જાતજાતનાં  બહાના  બનાવી પ્રેમીને મળવા નીકળી જાય છે.  પણ દરિયાનાં મોજાં કહે છે, સાજન તો દરિયાપાર છે…. !!

વળી,  ગઝલ સ્વરુપમાં પણ કવિએ સાની મિસરાની અર્ધ પંક્તિઓને પછીનાં શેરનાં ઉલા મિસરામાં લીધી છે, જે સમગ્ર ગઝલને રસભંગ કર્યા વિના અદ્‌ભૂત રીતે સાંકળે છે,  અને અભિસારિકાનું  સુંદર શબ્દચિત્ર નીપજે છે.

શબ્દાર્થ :  અભિસારિકા – પ્રેમીને મળવા જતી સ્ત્રી.

.

( મેઘધનુષની રંગ રમત )

શ્રાવણની એ સાંજ હતી,
સરક્યાં સાળુડે સંતાયા, લોચનમાં થોડી લાજ હતી.

આંખ કટોરી, રંગ આંસુનો, પાંપણ કેરી પીંછી,
એ રંગે રંગાઇ સંધ્યા, અંતરનો અંદાજ હતી.

શ્યામલ નભ ઘનશ્યામ થઇને છેડે મુરલી શ્યામની,
ઘન ગગનમાં ગોરંભાઈ ગલી ગોકુળ વૃન્દાવનની,
નીતરતી વર્ષા ઘેલી કો’ ગોપીનો અવાજ હતી.

વાદળ કેરા ઘૂંઘટપટમાં, મેઘધનુષની રંગ રમતમાં,
અર્ધ ખૂલેલાં તારલિયાની આંખ્યું તીરંદાજ હતી.

શ્રાવણની એ સાંજ હતી.

- અવિનાશ વ્યાસ

શ્રાવણનાં સરવડાંને મેઘધનુષી રંગોમાં રંગાયેલી સંધ્યાએ ઝીલવાં એટલે શ્યામની મુરલીમાંથી વહેતાં સૂરને ઝીલવાં !  અને એવી જ કોઇ શ્રાવણી સાંજને કવિએ અદ્‌ભૂત રંગોથી રંગી, તેટલી જ અ‌દ્‌ભૂત રીતે સૂરથી મઢી છે.  ( ઓડીયો : સાધના સરગમ, રણકાર )

.