તરુણોનું મનોરાજ્ય : ઝવેરચંદ મેઘાણી
ઘટમાં ઘોડા થનગને, આતમ વીંઝે પાંખ;
અણદીઠેલી ભોમ પર યૌવન માંડે આંખ:
આજ અણદીઠ ભૂમિ તણે કાંઠડે,
વિશ્વભરના યુવાનોની આંખો અડે;
પંથ જાણ્યા વિના પ્રાણ ઘોડે ચડે,
ગરુડ-શી પાંખ આતમ વિષે ઊઘડે.
કેસરિયા વાઘા કરી જોબન જુદ્ધ ચડે;
રોકણહારું કોણ છે ? કોનાં નેન રડે ?
કોઈ પ્રિયજન તણાં નેન રડશો નહિં !
યુદ્ધ ચડતાંને અપશુકન ધરશો નહિં !
કેસરી વીરના કોડ હરશો નહિં !
મત્ત યૌવન તણી ગોત કરશો નહિં !
રગરગિયાં-રડિયાં ઘણું, પડિયાં સહુ ને પાય;
લાતો ખાધી, લથડિયાં-એ દિન ચાલ્યા જાય :
લાત ખાવા તણા દિન હવે ચાલિયા,
દર્પભર ડગ દઈ યુવકદળ હાલિયાં;
માગવી આજ મેલી અવરની દયા,
વિશ્વસમરાંગણે તરુણદિન આવિયા.
અણદીઠાંને દેખવા, અણતગ લેવા તાગ,
સતની સીમો લોપવા, જોબન માંડે જાગ :
લોપવી સીમ, અણદીઠને દેખવું,
તાગવો અતલ દરિયાવ-તળિયે જવું,
ઘૂમવાં દિગ્દિગંતો, શૂળી પર સૂવું :
આજ યૌવન ચહે એહ વિધ જીવવું.
- ઝવેરચંદ મેઘાણી
ઝવેરચંદ મેઘાણીનું એક શૌર્યગીત. જે સાતમા કે આઠમા ધોરણમાં ભણતાં’તાં ત્યારે કોઈ વાર્તામાં quote કરેલું ( કદાચ પન્નાલાલ પટેલની વાર્તામાં ?) વાંચેલું. મમ્મીને પૂછતાં જાણવા મળ્યું કે આ ઝવેરચંદ મેઘાણીનું ગીત છે. બસ, એટલી જ મમત ત્યારે હશે પણ હમણાં બે-ત્રણ મહિના પહેલાં આખું ગીત વાંચ્યું ત્યારે જે આનંદ થયો તે વ્યક્ત કરવો મુશ્કેલ છે અને એટલે જ પ્રવિણભાઈ અને સુનીલભાઈની ફરમાઈશ જલ્દી પૂરી કરવાનો પ્રયત્ન કરું છું. 
શબ્દાર્થ : દર્પભર – અભિમાનપૂર્વક, અવર – બીજું, અન્ય.
.
the attachments to this post:
horse
ઝવેરચ્ંદ મેઘાણીનું સુંદર મજાનુ ગીત..
યુવાનોને પોરસાવવા વારંવાર ટાંકવામાં આવતી પંક્તિઓ. જોસ્સાવાળું ગીત.
ઘટમાં ઘોડા થનગને, આતમ વીંઝે પાંખ;
અણદીઠેલી ભોમ પર યૌવન માંડે આંખ:
ઘટમાં ઘોડા થનગને ને આતમ વીંઝે પાંખ !! (પંખાળો ઘોડો તે આનું નામ.)
અમારા નાનપણનું આ ગીત એ સમયના યુવાનોને પાનો ચડાવવા માટેનું એક તાકાતવર હથિયાર હતું. યાદ કરાવવા બદલ આભાર.
પ્રિય પીનકી, આ તો ફકત તારી જાણ માટે લખુ છુ મારી Last name પણ બ્રહ્મભટ છે, પણ હુ મારા pen name માટે જ લખલાણી લખુ છુ..
સરસ પ્રોત્સાહિત કરવા માટેનુ ગીત………….
યુવાનોને પ્રેરણા આપતી રચનાઓમાં મને આ સૌથી સુંદર રચના…
ઘટમાં ઘોડા થનગને, આતમ વીંઝે પાંખ;
અણદીઠેલી ભોમ પર યૌવન માંડે આંખ:
- કહેવત કક્ષાની પંક્તિઓ…
Nice Poem….But there’s a suggestion 4 u…It’d b better if u publish a short introduction of poets…his/her photographs….and biography…
Pinki :
Dear Keyur,
we are already working on it. and very soon, we will update biodatta, photographs and books-award details.
Pinky,You did really superb job.This poem is also superb.Youngers should take insiperation.