નિરુદ્દેશે : રાજેન્દ્ર શાહ
નિરુદ્દેશે સંસારે મુજ મુગ્ધ ભ્રમણ પાંશુ-મલિન વેશે.
કયારેક મને આલિંગે છે કુસુમ કેરી ગંધ;
કયારેક મને સાદ કરે છે કોકિલ મધુરકંઠ,
નેણ તો ઘેલાં થાય નિહાળી નિખિલના સૌ રંગ,
મન મારું લઈ જાય ત્યાં જાવું પ્રેમને સન્નિવેશે.
નિરુદ્દેશે સંસારે મુજ મુગ્ધ ભ્રમણ પાંશુ-મલિન વેશે.
પંથ નહિ કોઈ લીધ, ભરું ડગ ત્યાં જ રચું મુજ કેડી,
તેજછાયા તણે લોક, પ્રસન્ન વીણા પર પૂરવી છેડી,
એક આનંદના સાગરને જલ જાય સરી મુજ બેડી,
હું જ રહું વિલસી સંગે, હું જ રહું અવશેષે.
નિરુદ્દેશે સંસારે મુજ મુગ્ધ ભ્રમણ પાંશુ-મલિન વેશે.
- રાજેન્દ્ર શાહ
બે-ત્રણ દિવસ અમદાવાદથી બહાર હતી અને ત્રીજી જાન્યુઆરી, રવિવાર સવારે જ્યારે વિનોદભાઈ ગાંધી સાથે વાત કરી કે, રાજેન્દ્રભાઈ શાહને મળવું છે પણ શક્ય નથી બન્યું. અને મનમાં જ નક્કી કર્યું કે, હવે તો અમદાવાદ પહોંચીને તેમને મળવું જ છે. ત્યારે અમને બન્નેને અણસાર પણ ન’તો કે, તેઓ આ દુનિયામાં હયાત જ નથી રહ્યાં. અને અમદાવાદ પહોંચી તેમને શ્રદ્ધાંજલિ આપવાનું આજે પણ ખૂબ જ કપરું લાગી રહ્યું છે. તેમનાં જ શબ્દો, ” હું જ રહું વિલસી સંગે, હું જ રહું અવશેષે. “ જ આપણને દિલાસો આપે છે. તો વળી, ” આપણાં દુઃખનું કેટલું જોર ?”
આ સંસારમાં આપણે, નિરુદ્દેશે મુગ્ધ ભ્રમણ કરીએ. કિન્તુ, ઈશ્વરનાં દરેક કાર્યમાં એક ઉદ્દેશ હોય જ છે. કવિ અનુભવે છે, પાંશુ-મલિન વેશે તેઓ આ સંસારમાં ભ્રમણ કરી રહ્યાં છે, પણ છેલ્લા ચાર-પાંચ દિવસથી તેઓએ અન્ન પણ ત્યાગી દીધેલું અને ફળાહાર જ કરતાં. તેમને લાગ્યું કે, મનથી તો શુદ્ધ છું પણ તનથી પણ શુદ્ધ જ જવું છે. અને આ તો, ‘ ખોળિયું બદલવાનો ઉત્સવ છે માટે શોક ન કરતાં. ‘ ગાંધીયુગનાં જ્ઞાનપીઠ પુરસ્કાર વિજેતા કવિવર શ્રી રાજેન્દ્ર શાહ રવીન્દ્ર સાહિત્યથી પણ પ્રભાવિત હતાં અને તેમનું આ કાવ્ય રવીન્દ્રસંગીતમાં એક અનેરો જ પ્રભાવ પાડે છે. ગુજરાત સાહિત્ય પરિષદનાં સૌજન્યથી આપ આ વિડીયો અહીં માણી શકશો.
શબ્દાર્થ : પાંશુ-ધૂળ, નિખિલ-સમગ્ર, સન્નિવેશ-પ્રવેશ.
.
the attachments to this post:
rajendrashah
મૂર્ધન્ય કવિ શ્રી રાજેન્દ્રભાઈ શાહને નત મસ્તકે શ્રધ્ધાંજલી!
તેઓ પોતાના અક્ષર દેહે ગુજરાતી ભાષામાં અમર રહેશે.
સુધીર પટેલ.
….
અસ્તુ !
એક કવિને ખોવો એટલે એક આખો જોડણીકોશ ખોવા જેટલો વસવસો ઉદભવે. ગ્રીક કવયિત્રી મારીગો એલેક્ષોપૌલૌ અમેના “નાનકડી પ્રાર્થના” કાવ્યમાં યાનિસ રીત્સોસને અંજલી આપતા લખે છે કે;
…તથાપિ તમે એકલાએ ગણગણાવ્યો લય
અસ્પ્ષ્ટ અને અગ્રાહ્ય.
મેં તો કેવળ સાંભળ્યુ
શરીર
શરીર
(અત્મા ક્યાં વસે).
“ખોળિયુ બદલવાનો ઉત્સવ છે શોક ન કરતા.
રાજેન્દ્રભાઈ અને રીત્સોસ બન્નેવના “શ્બ્દ”ને નતમસ્તકે આ અંજલી.