હું કઈ તારીખનું પાનું હતો,
અર્થ કૅલેન્ડર હતો કયા વર્ષનું.

ભીંત પર ડાળી અને ઘર ઊગતાં,
નામ પણ બદલી જતું ફર્શનું.

સાવ રણ કહેવાય એવુંયે નથી,
વાદળું વરસી ગયું’તું સ્પર્શનું.

ઠોકરો વાગે નહીં ખંડેરને,
એટલું કારણ રહ્યું છે હર્ષનું.

હાથમાં છે ભાગ્યરેખાનો ઝૂડો,
ઊઘડે તાળું ફક્ત સંઘર્ષનું.

- રમેશ પારેખ

ર૭મી નવેમ્બર, ૧૯૪૦ – કૅલેન્ડરમાં ‘રમેશ પારેખ’ નામનું આ પાનું ગુજરાતી સાહિત્ય માટે વિધાતાએ સાચવીને રાખેલું અને આજે તેમના જન્મદિને તેમની એક ઠાવકી ગઝલ. કારણ મારા માટે તો ર.પા. એટલે વરસાદ, આલાખાચર, શમણાંનો અવસર જેની રચનાઓ વાંચી લોહી રુંવાટીદાર બની જાય કે સૂરજ વિનાના અને છાંયડા વિનાના તડકા મધરાતે પણ વાગે.  ત્યારે આ ઠાવકી ગઝલ મનને અજાણતાં જ સ્પર્શી ગયેલી.

નાનપણમાં બોર વીણવા જતાં,
ખિસ્સામાંથી બોરની ઢગલીઓ કરી અમે ભાગ પાડતાં.
આ ભાગ દીપુનો, આ ભાગ ટીકુનો, આ ભાગ -
ભનિયાનો, આ ભાગ ધનિયાનો.
અને પછી એક વધારાની ઢગલી કરી અમે કહેતાં;
આ ભાગ ભગવાનનો.
અને ભગવાનની ઢગલી રાખીને,
બાકીનો ભાગ અમે અમારા ખિસ્સામાં ભરતા
અને રમવા ચાલી જતાં.
ભગવાન રાત્રે છાનામાના આવી
પોતાનો ભાગ ખાઈ જાય એમ અમે માનતાં.

પછી અમે મોટા થયાં.
બે હાથે ખૂબ ભેગું કર્યું.
ભાગ પડ્યાં – ઘરનાં, ઘરવખરીનાં.
ને ભગવાનનો ભાગ પાડ્યો
ઓચિંતા ગઈકાલે અચાનક ભગવાન આવ્યાં.
કહે : લાવ, મારો ભાગ….
પાનખરની બે ડાળી જેવા મેં મારા હાથ જોયાં – ઉજ્જડ.
એક સૂકું તરણું પણ નહીં,
શેના ભાગ પાડું ભગવાન સાથે ?
આંખમાં ઝળઝળિયાં આવ્યાં તે
અડધાં ઝળઝળિયાં આપ્યાં ભગવાનને !

- રમેશ પારેખ

બચપણમાં ભગવાનનો ભાગ પાડતાં પણ મોટાં થઈ ભાગલા પાડવામાં ભગવાનનો ભાગ પાડવાનો જ ભૂલી જઈએ, પણ એ થોડો ભૂલે ? છેલ્લે આવીને ઊભો જ રહ્યો, આપણાં ઝળઝળિયાંમાં ભાગ પડાવવા…?!!