.

.

કેન્દ્રતરફી, ભૂમિગ્રાહી, ક્યાંથી વડવાઈ બને ?
ભલભલાં વૃક્ષ પણ ધીરેથી બોન્સાઈ બને !

એ જ છે દરિયાકિનારો, એ જ સંધ્યાનો સમય,
શું ઉમેરું હું બીજું તો જૂની તન્હાઇ બને ?

એક છે દિલચસ્પ સપનું, ચાલને હંકારવા,
સઢ બને ઉત્સાહ ને આશ્ચર્ય પુરવાઇ બને.

ઝંખનાને પાંખ ફૂટે, રુપને ફૂટે શરમ,
બેઉમાં જોવું રહ્યું કે કોની સરસાઇ બને !

હું ખરું ત્યાં, ખૂબ અરસા બાદ ઊગે વૃક્ષ ને,
સૌથી સુંદર ડાળમાંથી એક શરણાઇ બને.

- હેમેન શાહ

.

વાહનવ્યવહાર, સંદેશવ્યવહારની વિવિધ સવલતોને કારણે વિશ્વ જાણે કે એક ગામડું જ બની ગયું છે.   પણ, વિશ્વની વિશાળતા સંકોચાતી ગઇ તેમ માનવ પણ સંકુચિત અને સ્વકેન્દ્રી બનતો ગયો છે.  જાણે કે, માણસ પણ બોન્સાઇ બની, એક ખૂણામાં રહી, ડ્રોઇંગરુમની શોભા વધારતો એક નિર્જીવ શો-પીસ બની ગયો.

પ્રેમનું એક દિલચસ્પ સપનું લઇ, કવિ પોતાની નાવ હંકારે છે, પણ આવી જ સંકુચિતતાને કારણે,  જો ‘તે’ ખરી જાય તો પણ તેમાંથી શરણાઇ બનવા માંગે છે, એટલે કે, પ્રિય સાથે મિલનનાં સપનું પૂરું થાય એમ ઇચ્છે છે.

.

.

.

.

.

આ જે બધું આગળ જતા દિવાનગી થઈ જાય એ શું ?  એક પીડા, એક ઇચ્છા, એક વળગણ, એક હું,
ને બોલકા એકાંતમાં પણ મન મૂકી ચર્ચાય એ શું ?  એક પીડા, એક ઇચ્છા, એક વળગણ, એક હું.

આવે જો એ સામે તો એને ઓળખી પણ ના શકું હું, તે છતાં એ યાદ છે ને હુંય એને યાદ છું ,
એક ખાસ ચહેરામાં હજુ પણ આવીને અટવાય એ શું ?  એક પીડા, એક ઇચ્છા, એક વળગણ, એક હું.

અહીંયા મહોબ્બત જેવું મારા દોસ્ત કૈં હોતું નથી, ને કોઈ પોતાની કોઈ ઇચ્છા વગર રોતું નથી,
બોલો જગત મધ્યે બજારોમાં બધું વેચાય એ શું ?  એક પીડા, એક ઇચ્છા, એક વળગણ, એક હું.

અહીં તરજુમો પણ લાગણીનો હોય છે કેવો સરસ, જો એ સમજવું હોય તો ગઝલો વચાળે આવ મળ,
આ શાયરીમાં આવીને સાવ જ સહજ સચવાય એ શું ?  એક પીડા, એક ઇચ્છા, એક વળગણ, એક હું.

સહેલી જ લાગે વાત એ પણ સાવ સહેલી તો નથી, એ શીખવે છે જાતને આ કમનસીબી આપણી,
‘પાગલ’ની અંદર કેટલા યુદ્ધો હજી ખેલાય એ શું ?  એક પીડા, એક ઇચ્છા, એક વળગણ, એક હું.

- અલ્પેશ પાઠક ‘પાગલ’

.

.

આપણી અંદર, એક પીડા, એક ઇચ્છા, અને એક વળગણ જ  કૌરવ-પાંડવ બની કુરુક્ષેત્રનું યુદ્ધ લડતાં હોય છે.  પણ,  એક ‘હું’ – સારથિ કૃષ્ણ ક્યાં ??! ઘણી વાર લાંબી બહરની ગઝલમાં રદીફ, કાફિયા ફેવિકોલથી ચોંટાડ્યાં હોય તેવું લાગતું હોય છે. પણ, સહજપણે, લાગણીનો તરજૂમો શાયરીમાં, ગઝલમાં સચવાઇ જાય છે, તેવી આ લાંબી બહરની ગઝલ માણવી જરુર ગમશે.

.

.

.

.

( કળીનું ફૂલ ફૂટે આંખમાં )

.

ક્યાં ઝરણ ફૂટી રહ્યું છે પહાડમાં,
આજ ચોમાસું છે હાડેહાડમાં,

એય ! ખળખળ થાય એવો હાથ છે,
કઈ ગલી ધબકી રહી છે નાડમાં.

એ કળીનું ફૂલ ફૂટે આંખમાં,
જે કળી ફૂટી રહી છે ઝાડમાં.

શુષ્કતામાં યાદનું આવાગમન,
જેમ કલબલ હોય લીલો વાડમાં.

નીડ-પરવશ પાંખ આજે છૂટશે,
આભ એને સાદ પાડે લાડમાં.

- હર્ષદેવ માધવ

.

હવે તો આપણાં હાડેહાડમાં ચોમાસું ફૂટી ગયું છે અને ત્યારે કવિ વર્ણવે છે એવી કંઇક લીલી યાદોને માણી લઇએ… !  જોકે, આજે પણ વાદળો ઘેરાતાં, મનને તો પાંખ ફૂટી  જ આવે જાણે કે, આભ એને સાદ પાડે લાડમાં.

.

.

.

.

ઉત્પત્તિ સ્થિતિ, ન લય મારો હવે,
કોઈ કક્ષા હો ન ક્ષય મારો હવે.

અસ્તોદય શું ? અંત શું ? આરંભ શું ?
હર સમયથી પર સમય મારો હવે.

માન શું ? અપમાન, લાભાલાભ શું ?
ક્યાં રહ્યો છે એ વિષય મારો હવે.

મેં કરી નાંખ્યો છે એને નામશેષ,
મારી મુટ્ઠીમાં પ્રલય મારો હવે.

કાળથી પણ કાંકરી ખરશે નહીં,
થઈ ગયો છે ગઢ અજય મારો હવે.

આત્મવત્ ઉર્ફે અજન્મા થઈ ગયો,
ના પ્રભવે અથવા વિલય મારો હવે.

શબ્દ મતલબ બ્રહ્મ, મતલબ સત્ય પણ,
શબ્દનો જયઘોષ, જય મારો હવે.

- અમૃત ‘ઘાયલ’

શબ્દને તોડ્યો છે મેં ફોડ્યો છે;
તોડીફોડી યથેચ્છ જોડ્યો છે. – ઘાયલ

જોમ અને ખુમારી સભર ગઝલ રચનાર ઘાયલ જે ‘શબ્દ’ને  યથેચ્છ તોડતાં, ફોડતાં તેઓ આત્મસાક્ષાત્કારની ક્ષણે કહે છે, શબ્દ જ બ્રહ્મ … શબ્દ જ સત્ય !  મારો જે જયજયકાર છે તે તો શબ્દનો જ એટલે કે, બ્રહ્મનો , સત્યનો જયઘોષ. ‘ઘાયલ’ની એક અનોખી શૈલીની ગઝલ !

.

.

( વ્હેતી હવા … અને દેખાઇ જાય તું )

સામે નથી હોતી છતાં દેખાઇ જાય તું,
વ્હેતી હવાને એવું શું સમજાઇ જાય તું !

તારા દીધેલાં ફૂલમાં સૂંઘ્યા કરું તને,
કેવી સિફતથી મ્હેંકમાં ફેલાય જાય તું !

એવા દિવસ જો આવશે તો રોકી રાખશું,
ગુસ્સે થવાની હોય ને શરમાઇ જાય તું !

મોજાંનાં ઘરમાં જે રીતે દરિયો ડૂબી જતો,
એમ જ નજીવી વાતમાં ભૂલાઇ જાય તું !

કોઇ બીજાના ફોનનો નંબર લગાડવા,
આવીને મારા ટેરવે જોડાઇ જાય તું !

- અંકિત ત્રિવેદી

પ્રેમ એટલે જ તાજગી… અને એમાં પણ ‘તાજો’ જ પ્રેમ થયો હોય તો – અંકિત ત્રિવેદી આ ગઝલમાં કહે છે એમ, વહેતી હવામાં પણ પ્રિયજન દેખાય , કોઇ બીજાને ફોન કરતાં હોઇએ તો ‘એનો’ જ નંબર જોડાઇ જાય !  ’તાજા’ પ્રેમ જેવી ,તો વળી, અંકિત જેવી જ તાજગી સભર એક ગઝલ .

.

સાંજ ડૂબી એકલી તારા વગર,
એટલે છે આંખ મારી તરબતર.

શ્વાસ કાંટાળો ફરે છે દેહમાં,
થાય અટકાવી દઉં એની સફર.

જો પ્રતીક્ષા બારણે ટોળે વળી,
આવશે તું એમ આવી છે ખબર.

ફૂલને ઝાકળ કહે છે વાત જે,
હું તેને કહેતો રહું બસ રાતભર.

જિંદગીને વેચવા દુનિયા ફર્યો,
ચોતરફ બસ લાગણીની કરકસર.

લઈ ઉદાસી કેટલું ચાલ્યા કરે ?
એકલો માણસ અને ભરચક નગર.

- ગૌરાંગ ઠાકર

સિમેન્ટ-કોંક્રીટથી ભરચક નગરમાં સવારથી રાહ જોતાં ‘માણસ’ની સાંજ પણ એકલી જ ડૂબે ત્યારે ચોક્કસ શ્વાસની સફર અટકાવી દેવાનું મન જ થાય.  ‘એકલો’ માણસ ઉદાસીનો માર્યો, જિંદગીને વેચવા ચાલ્યો પણ,  લાગણીની અછત કેવી કે, એને  ખરીદનાર કોઇ નહિં ??!

.