મળી આવે : હિતેન આનંદપરા
Posted in: સાહિત્યપ્રકાર, ગઝલ, સાહિત્યકાર, હિતેન આનંદપરા | Comments (9)
સૂકાયેલી નદીના ક્યાંકથી પગરણ મળી આવે,
વિખૂટું થઈ ગયેલું એ રીતે એક જણ મળી આવે.
ઘણા વરસો પછી, વાંચ્યા વગરની કોઈ ચિઠ્ઠીમાં,
‘તને ચાહું છું હું’ બસ આટલી ટાંચણ મળી આવે.
ફરે છે એક માણસ ગોધૂલી વેળા આ સડકો પર,
કદાચિત ગામનું છૂટું પડેલું ધણ મળી આવે.
મને બહુ થાય છે ઇચ્છા કે હું પાદર જઇ બેસું,
અને બહુ દૂરથી લલકારતો ચારણ મળી આવે.
ઘણુંયે નામ જેનું સાંભળેલું, ને હતી ખ્યાતિ,
મળો એ શખ્સને, ને સાવ સાધારણ મળી આવે.
ખખડધજ, કાટ લાગેલી, જૂની બિસ્માર પેટીમાં,
ખજાનો શોધવા બેસો અને બચપણ મળી આવે.
- હિતેન આનંદપરા
કવિ વિધેયાત્મક અભિગમ સાથે એક સરળ રદીફ – મળી આવે ની અટકળો અને શક્યતાઓ રજૂ કરે છે. જે આપણાં સૌમાં ધરબાયેલાં શમણાંઓને જાગૃત કરી, એક ધરપત આપી જાય છે. આજે હિતેનભાઇનાં જન્મદિને, તેમને સઘળુંયે ‘મળી આવે’ તેવી શુભેચ્છાઓ સહ. 
.
Pinki @ July 27, 2010
અભિસારિકા ગઝલ : જવાહર બક્ષી
Posted in: સાહિત્યપ્રકાર, ગઝલ, સાહિત્યકાર, જવાહર બક્ષી | Comments (4)
( અભિસારિકા )
સાજણ તારી વાટમાં, બંધનનો વિસ્તાર,
આકાશ ઊગ્યું આંખમાં, પગમાં ઊગ્યા પ્હાડ.
પગમાં ઊગ્યાં પ્હાડ, નીકળું નદી થઇને,
અધવચ્ચે રોકે મને, પડછાયાનાં ઝાડ.
પડછાયાનાં ઝાડ સ્હેજ પણ વ્હેમાયે નહિં !
એમ તળેથી સરકતાં વહ્યે જાઉં એકધાર.
વહ્યે જાઉં એકધાર ભિન્ન સંજોગો વચ્ચે,
પળભરમાં કાંઠે વસે પરિસ્થિતિનું ગામ.
પરિસ્થિતિનું ગામ પારદર્શક છે આખું,
મને બચાવી નીકળું લઇ શબ્દની આડ.
લઈ શબ્દની આડ, તને શોધું દરિયામાં,
મોજાંઓ કહેતાં ફરે, તું છે દરિયાપાર.
- જવાહર બક્ષી
સાજનને મળવા નીકળેલી સ્ત્રીની આંખમાં પ્રિયજનને મળવાનાં આકાશી અરમાન હોય છે, પણ પગમાં દુન્યવી બંધનનાં પ્હાડ. જેમ પર્વત પરથી નીકળેલી નદી દરિયામાં ઓગળવા તત્પર હોય એમ એકધારી તે વહેતી જાય છે. ભલેને, બન્ને કાંઠે વિપરીત પરિસ્થિતિઓનું ગામ વસેલું હોય ! શબ્દની આડ લઇને , જાતજાતનાં બહાના બનાવી પ્રેમીને મળવા નીકળી જાય છે. પણ દરિયાનાં મોજાં કહે છે, સાજન તો દરિયાપાર છે…. !!
વળી, ગઝલ સ્વરુપમાં પણ કવિએ સાની મિસરાની અર્ધ પંક્તિઓને પછીનાં શેરનાં ઉલા મિસરામાં લીધી છે, જે સમગ્ર ગઝલને રસભંગ કર્યા વિના અદ્ભૂત રીતે સાંકળે છે, અને અભિસારિકાનું સુંદર શબ્દચિત્ર નીપજે છે.
શબ્દાર્થ : અભિસારિકા – પ્રેમીને મળવા જતી સ્ત્રી.
.
Pinki @ July 26, 2010
શ્રાવણની એ સાંજ હતી : અવિનાશ વ્યાસ
Posted in: સાહિત્યકાર, અવિનાશ વ્યાસ, સાહિત્યપ્રકાર, ગીત, સાહિત્યપ્રકાર, વરસાદ | Comments (1)
( મેઘધનુષની રંગ રમત )
શ્રાવણની એ સાંજ હતી,
સરક્યાં સાળુડે સંતાયા, લોચનમાં થોડી લાજ હતી.
આંખ કટોરી, રંગ આંસુનો, પાંપણ કેરી પીંછી,
એ રંગે રંગાઇ સંધ્યા, અંતરનો અંદાજ હતી.
શ્યામલ નભ ઘનશ્યામ થઇને છેડે મુરલી શ્યામની,
ઘન ગગનમાં ગોરંભાઈ ગલી ગોકુળ વૃન્દાવનની,
નીતરતી વર્ષા ઘેલી કો’ ગોપીનો અવાજ હતી.
વાદળ કેરા ઘૂંઘટપટમાં, મેઘધનુષની રંગ રમતમાં,
અર્ધ ખૂલેલાં તારલિયાની આંખ્યું તીરંદાજ હતી.
શ્રાવણની એ સાંજ હતી.
- અવિનાશ વ્યાસ
શ્રાવણનાં સરવડાંને મેઘધનુષી રંગોમાં રંગાયેલી સંધ્યાએ ઝીલવાં એટલે શ્યામની મુરલીમાંથી વહેતાં સૂરને ઝીલવાં ! અને એવી જ કોઇ શ્રાવણી સાંજને કવિએ અદ્ભૂત રંગોથી રંગી, તેટલી જ અદ્ભૂત રીતે સૂરથી મઢી છે. ( ઓડીયો : સાધના સરગમ, રણકાર )
.
Pinki @ July 22, 2010
પંખીઓ જેવી તરજ : ભરત વિંઝુડા
Posted in: સાહિત્યપ્રકાર, ગઝલ, સાહિત્યકાર, ભરત વિંઝુડા | Comments (13)
( પોતપોતાનો સૂરજ )
પોતપોતાનો સૂરજ લઈ નીકળ્યાં,
માપસરની સૌ સમજ લઈ નીકળ્યાં.
વસ્ત્ર ખંખેરો તો ખંખેરાય તે,
ઊડતી થોડીક રજ લઈ નીકળ્યાં.
આપણે ઘડિયાળના કાંટાની જેમ,
માત્ર ફરવાની ફરજ લઈ નીકળ્યાં.
એક પગ અટકે ને ચાલે છે બીજો,
લાલ-લીલા બેઉ ધ્વજ લઈ નીકળ્યાં.
શબ્દને મૂકી દઈને કોશમાં,
પંખીઓ જેવી તરજ લઈ નીકળ્યાં.
– ભરત વિંઝુડા
શબ્દને શબ્દકોશમાં જ રાખી, આ ગઝલને માણીએ તો ? કારણ, આ તો આપણાં સૌનાં દિલની વાત જ છે….. બસ, પોતપોતાનો સૂરજ લઇને નીકળી પડીએ ?!! ભરતભાઇનાં જન્મદિને ખૂબ ખૂબ શુભેચ્છાઓ સહ.
.
Pinki @ July 22, 2010
શ્રાવણ હો ! : ઉમાશંકર જોશી
Posted in: સાહિત્યકાર, ઉમાશંકર જોશી, સાહિત્યપ્રકાર, ગીત, સાહિત્યપ્રકાર, વરસાદ | Comments (2)
શ્રાવણ હો ! અરધી વાટે તું રેલીશ મા !
. મારી ભરી ભરી હેલ, છેડીશ મા ! અરધી વાટે તું રેલીશ મા !
ઝોલાં લે ઘન ગગનમાં, સરવર ઊછળે છોળ;
છાલક જરી તુજ લાગતાં, હૈયું લે હિલ્લોળ.
. અરધી વાટે તું રેલીશ મા ! શ્રાવણ હો !
આછાં છાયલ અંગનાં, જોજે ના ભીંજાય,
કાચા રંગનો કંચવો, રખે ને રેલ્યો જાય.
. અરધી વાટે તું રેલીશ મા ! શ્રાવણ હો !
શ્રાવણ ! તારાં સરવડાં, મોરી અખિયન-ધાર ;
તું વરસીને રહી જશે, એનો બારો માસ નિતાર.
. અરધી વાટે તું રેલીશ મા ! શ્રાવણ હો !
- ઉમાશંકર જોશી
શ્રાવણી સવારે, માથે હેલ લઇ પાણી ભરવા નાયિકા ચાલી, પણ, ગગનમાં વાદળો છવાયેલાં જોઇ તે શ્રાવણને નહીં વરસવા વિનંતી કરે છે. શ્રાવણ હો ! અરધી વાટે તું રેલીશ મા ! તારે તો સરવડાં એટલે કે, તું તો, થોડુંક વરસીને રહી જઇશ, પણ મારું તો હૈયું ભીંજાઇ જશે. વળી, ભીંજાયેલું હૈયું , પિયુને સાંભરશે ત્યારે મારા નયનોમાંથી અવિરત આંસુની ધારા બારેમાસ વહેશે તેનું શું ?
શબ્દાર્થ : છાયલ - ( સંસ્કૃત – છાયાવત્ ) છાપેલી સાડી. કંચવો – ( સંસ્કૃત – કંચુક ) કમખો, કાપડું, બ્લાઉઝ. સરવડાં – ઝાપટું, થોડુંક વરસીને રહી જવું.
વિશેષ : કવિ શ્રી ઉમાશંકર જોશીનાં જન્મશતાબ્દીપર્વ (૨૧ જુલાઇ, ૨૦૧૦) નાં ઉપક્રમે વિવિધ કાર્યક્રમોનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે. આજે સવારે ૮ વાગ્યે તેમનાં નિવાસસ્થાનેથી સાહિત્ય પરિષદ સુધી યાત્રા કર્યા બાદ ૯:૩૦ થી ૧૨ વાગ્યા સુધી પરિસંવાદ યોજવામાં આવેલ છે. ત્યાર બાદ, સાંજે ૬:૦૦ થી ૮:૩૦ તેમણે રચેલ કાવ્યગાનનો કાર્યક્રમ યોજવામાં આવેલ છે. સ્થળ : ગુજરાત સાહિત્ય પરિષદ, ટાઇમ્સ ઑફ ઇન્ડિયાની પાછળ, આશ્રમ રોડ, અમદાવાદ
.
Pinki @ July 20, 2010
આ શ્રાવણ નીતર્યો સરવડે કોઈ ઝીલો જી : બાલમુકુન્દ દવે
Posted in: સાહિત્યપ્રકાર, ગીત, સાહિત્યકાર, બાલમુકુન્દ દવે, સાહિત્યપ્રકાર, વરસાદ | Comments (2)
આ શ્રાવણ નીતર્યો સરવડે કોઈ ઝીલો જી, પેલાં રેલી ચાલ્યાં રૂપ હો કોઈ ઝીલો જી.
આ કપૂર-કાયા સરી જશે કોઈ ઝીલો જી, પેલા ઊડી ચાલ્યા ધૂપ હો કોઈ ઝીલો જી.
આ જલધારામાં ઝૂલતી કોઈ ઝીલો જી, પેલી તૂટે મોતનમાળ હો કોઈ ઝીલો જી.
આ લટ લહેરાતી લળી લળી કોઈ ઝીલો જી, પેલું કોણ હસે મરમાળ ? હો કોઈ ઝીલો જી.
આ નથી ટપકતાં નેવલાં કોઈ ઝીલો જી, આ વરસે અમરત-મેહ હો કોઈ ઝીલો જી.
આ સમણાં કેરા કરા પડે કોઈ ઝીલો જી, આ હરદમ વરસે નેહ હો કોઈ ઝીલો જી.
આ ચળકે વાદળ-તલાવડી કોઈ ઝીલો જી, એની તડકે બાંધી પાળ હો કોઈ ઝીલો જી.
આ દિન વહી ચાલ્યો સુહામણો કોઈ ઝીલો જી, આ રાત ચલી રઢિયાળ હો કોઈ ઝીલો જી.
આ દૂધે ધોયા ડુંગરા કોઈ ઝીલો જી, પેલી ઝરણાંની વણજાર હો કોઈ ઝીલો જી.
આ જતિ-સતીનાં તપ રેલે કોઈ ઝીલો જી, પેલા શિવલોચન-અંબાર હો કોઈ ઝીલો જી.
- બાલમુકુન્દ દવે
આષાઢી અવસરને ઊજવ્યાં બાદ, શ્રાવણની નીતરતી જલધારાને ઝીલવું ગમશેને ?!! શ્રાવણનાં સોહામણાં દિવસો - એ તો કો’ જતિ - સતીનાં તપનું પુણ્ય. કપૂર જેવી કાયા તો પળમાં ધૂપ બની ઊડી જશે. નેવલેથી ટપકતાં આ અમૃતને હૈયે ઝીલી લેજો, એળે ના જવા દેતાં…. !
.
Pinki @ July 19, 2010
